Hindi lang Sex, Hindi lang Condom
March 1st, 2009 by caffeine_sparks
Malinaw ang nilalaman ng Reproductive Health bill na ngayo’y nakasalang sa Kongreso. Hindi lamang ito patungkol sa sex at condom. Higit sa lahat ito’y tunkgol sa mga tao at ang pagbibigay ng kakayanan sa mga ina’t ama at ang kanilan mga anak sa buhay ng nararapat.
Tayong lahat ay nalalayong itaguyod ang buhay. Ang dapat nating tanungin sa ating mga sarili – anong klaseng buhay ang nais natin habang tayo’y nasa mundong ibabaw? Anong klaseng kinabukasan ang ating ipamamana sa mga kabataang aani ng ngayon?
Ang Reproductive Health bill ay di dagliang solusyon sa lahat ng suliranin ng ating lipunan, ngunit ito’y isang simula. Tinutugunan nito ang ang payak at ang pinakamahalaga. Higit sa lahat, tinutugunan nito ang pangangailangan ng kapos.
Ang Katotohanang ng Pag-aanak
Ang bawat bata ay may karapatang ipanganak sa isang malusog na ina. Ngunit araw-araw mahigit sa tatlumpung sanggol ay iniluluwal na ulila. Ang panganganak ay ang pangunahing dahilan ng pagkamatay ng mga babaeng nasa edad ng pag-aanak. Ayon sa Department of health, mahigit sa kalahati ng maternal deaths ay hindi nai-rerehistro. Madali sanang agapan ang ganitong pagkamatay, ngunit ‘di ito mabisang natutugunan dahil sa pagpapabaya ng ating lipunan.
Kayraming mga kababaihan, lalo na sa hanay ng mga walang kakayanan at kapos, ang nanganganak ng walang tulong ng skilled birth attendants tulad ng doktor o midwife. Halos lahat nga mga babae sa pinakamahirap na strata ng Pilipinas ay nagpahayag ng kawalang access sa reproductive health care. Mahigit lamang sa dalawampung porsiyento sa mga mahihirap na komunidad ang nanganganak ng may skilled birth attendant.
Makailang beses na’ng argumento ng simbahan at ng mga kaparian na ang family planning commodities – tulad ng pills at codonm – ay malayang mabibili sa merkado, kung kaya’t ‘di na kailangan pa ng Reproductive Health policy. Ngunit alam nating lahat na ang merkado ay para lamang sa may kakayanang bumili. Ang isang inang kumikita lamang ng singkwenta pesos kada araw ay pipiling bumili ng pagkain – hindi pills o condom. Ano nga naman ang mabilili ng singkwenta pesos?
Mahigit kalahati sa mga babaeng edad 15 hanggang 49 ay gumagamit ng kahit anong klaseng contraceptive. 62 porsiyento ng mga babaeng kasal sa hanay ng pinakamahihirap na Pilipino ay ‘di gumagit ng kahit anong family planning method.
Tayong mga Pilipinong may kakayanan ay ‘di namumuhay ng isang kahig, isang tuka. Ang tangi lamang nating mai-aambag ay ang pagkilala sa kundisyon ng nakararami.
Sex at mga Kabataan
Gustohin man natin o hindi, ang mga kabataan ay mapusok at mapag-eksperimento. Maraming paraan upang sila’y magkamalay tungkol sa pagtatalik – sa mga kaibigan, mass media at internet. Ayon sa Youth Adolescent Fertility Survey ng UP Population Institute, 20 porsyiento nga mga kabataang edad 15 hanggang 24 ay nakipagtalik na. 40 porsyiento ng pagtatalik ay naganap ng walang contraceptive. Mahigit sa kalahati ng mga kabataang babae ay ‘di gumamit ng kahit anong proteksyon.
‘Di tulad ng sinasabi ng mga malisyoso, ang sexuality education ay ‘di naglalayong ituro sa mga kabataan ang kama sutra. Para sa mga pinakabata, ituturo ang pag-iwas sa sexual predation at abuso. Sa mga nagdadalaga at nagbibinata, ipaliliwanag ang mga pagbabagong emosyonal at pisikal na nagaganap sa kanilang katawan.
Sa ibang lipunan may mga pag-aaral na nagpapatunay na ang sexuality education ay may kakayanang magpaliban ng unang pagkakataon ng pagtatalik sa mga kabataan. Dahil nalalaman nila ang mga responsibilidad na kaakibat ng pagtatalik, pinipili nilang huwag munang mag-sex.
Ang mga magulang sana ang dapat na magturo ng ganitong bagay sa kanilang mga anak. Sa katotohanan nga lamang, mas komportable ang mga teen-ager na pag-usapan ang sex sa kanilang mga kaibigan. Sa isang structured at pormal na environment tulad ng eskwelahan, maaring ituro at talakayin ang sekswalidad kaakibat ng values formation na maglilinang ng pagiging responsableng magulang.
Aborsyon
Ang isang sanggol ay tunay namang kayamanan. Walang tao, higit na isang ina, ang tahasang kikitil ng buhay sa kanyang sinapupunan. Ngunit ang napakapait na desisyong ito ay hinaharap ng halos kalahating milyong mga Pilipina kada taon. Ang estimate na ito ay konserbatibo ‘pagkat ang aborsyon ay ilegal at maraming insidente ng paggawa nito ay ‘di narerehistro.
‘Di malayong mayoridad ng mga babaeng nagpapa-aborsyo ay mahirap, kasal at mga Katoliko. 68 porsiyento ay kasal. 43 porsiyento ay may tatlong anak na, 87 porsiyento ay Katoliko.
Ang isang Reproductive Health policy ay naglalayong pababain ang insidente ng aborsyon sa Pilipinas. Ang family planning ay isang mabisang paraan upang ang bawat mag-asawa ay magkaroon ng kakayanang mag-plano ng pamilya ayon sa kanilang makakaya. Maraming kababaihan ang gustong magkaroon lamang ng 2 o 3 anak, ngunit sa huli ay nagkakaroon ng 4 o 6. 15.7 porsiyento ng mga babaeng kasal ay nagsabing nais nilang mag-espasyo o tumigil na sa pag-aanak, ngunit ‘di nila maabot ang kanilang plano ‘pagkat wala silang kaalaman o pamamaraang mag-access nga family planning services.
Ang bawat bata ay may karapatang lumaki ng may dignidad. Kaninong sala itutuon ang mga batang naglalaro sa kalye o nagtatrabo ng parang matatanda, na dapat sana’y sila’y naglalaro at nag-aaral? Ang kanilang mga magulang? Ang Estado? Ang lipunan?
Populasyon at Kahirapan
May mga pagsusuring naglalahad na tumataas ang insidente ng kahirapan habang lumalaki ang pamilya. Ang insidente ng kahirapan ay 10 porsiyento sa mga pamilyang may isang anak. Tumataas ito hanggang 57 porsiyento para sa mga pamilyang may siyam o sampung anak.
Ang pagkakaroon ng maraming anak na higit sa kakayanan ng mga magulang ay direktang nakaka-apekto sa paggastos sa kalusugan at edukasyon. Dahil dito lalong mahirap na basagin ang cycle ng kahirapan sa Pilipinas.
Paulit-ulit man nating banggiting ang mga statistics, marapat na ibukas laman natin ang ating mga mata upang makita ang katotohanan. Ano ang kakapusan sa mga classroom, mga libro at lapis? Ilang kabataan ang nakapagtatapos ng Grade 6?
Ang edukasyon at kalugusan ay mga yamang maaring makapagpantay sa lawak ng pagitan ng mayayaman at mahihirap sa anumang lipunan. Edukasyon at kalusugan. ‘Di man tayo piliin ng tadhanang ipanganak sa isang marangyang pamilya, ating responsibilidad bilang isang sambayanang makatarungan ang pagbibigay ng ganitong payak ngunit mahalagang na mga elemento sa bawa’t Pilipino. Edukasyon at kalusugan.
Totoong hindi isang malaking populasyon ang dahilan ng kahirapan. Ilang beses na sinasabi ng simbahan at sampu ng mga kaparian na ang yamang tao ay napakahalaga. Sinasabi nilang – mas marami, mas mabuti.
Anong klaseng mga kinabukasan ang inihahain natin sa mga kabataan? Ngayong buwan libo-libo ang magtatapos at lalahok sa pwersang manggagawa. Ano ang kanilang mga oportunidad gayong palagiang napakataas ng unemployment rate?
Sa mga nakaraang taon ang labor supply ay mas mabilis na lumalaki sa labor demand (2.3 % at 1.7 % ayon sa ADB). Hindi sapat na lumalawig ang ekonomiya upang makapag-bigay ng kabuhayan sa mga nagtatapos at lumalahok sa pwersang manggagawa. Ang ‘Development’ ay kumakalap ng isang mabisang kombinasyon ng mga resources. Ang simpleng ‘karamihan’ ng isang sangkap – tulad ng labor – ay ‘di automatikong magbubunga ng kaunlaran.
Ang mabilis na pagtaas ng paglaki ng populasyon ay naka-aapekto sa pag-unlad sa tatlong pamamaraan. Una, hindi nakapag-iipon ang mga Pilipino pagkat nagagastos ang lahat ng kanilang kita. Sa kalahatan, mahirap kumalap ang buong lipunan ng kapital. Ikatlo, ito ay nagpapatuloy ng isang kahig isang tukang pamumuhay.
Malaki man ang populasyon ng nasa edad upang maging produktibo, napakataas rin ng ating ‘Dependency Ratio.’ Sa bawat 10 nagtatrabaho, 7.2 ay mga dependent – mga lolo’t lola, mga malilit na anak. Gayong may 51 milyon na Pilipinong nasa edad na produktibo (15-64 gulang). 4.1 milyon ay walang trabaho at 10 milyon ay undermployed ayon sa NSO Labor Force Survey. Sa katotohanan ngayon ay ang bawat isang produktibong tao ay sumusuporta ng dalawa o tatlong dependents.
‘Di man tayo magpaka-dalubhasa sa kung ano ang ibig sabihin ng maging tao at ang mabuhay sa mundong ibabaw, ‘di naman siguro layunin ng Panginoon na tayo’y makasya na lamang sa isang kahig, isang tuka.
Ang isang Reproductive Health policy ay ‘di sasagot sa bawat suliranin ng ating lipunan, ngunit ito’y pumapailalim sa bawat aspeto ng ating buhay. Ang pamilya ang pinakamahalagang elemento ng isang lipunan. Upang bigyan ng pagkakataong mabuhay na may dignidad ang bawat pamilya, marapat na bigyan natin sila ng layang magplano ng pamilya ukol sa kanilang paniniwala.
Sa “Liham sa mga Kababaihan ng Malolos” sinabi ni Jose Rizal na ang mga kababaihan ang unang naglilinang sa kamalayan ng sambayanan. Siya ay ang unang guro, unang tagpangalaga, unang nagkakalinga. Patatagin natin s’ya at patatataganin natin ang lahat.
Upang mabigyan ang bawat bata ng pagkakataon simula ng kaniyang pagkaluwal sa daigdig, ibigay natin ang mga kondisyong magkakalinga sa kanyang pag-unlad bilang tao.
Sa pangkalahatan, bilang isang sambayanang demokratiko at makatarungan, aani tayo ng henerasyon ng mga Pilipinong handang magsilbi sa kapwa, sa lipunan at sa Panginoon.
March 1, 2009 at 2:10 pm
isang balanseng docu tungkol sa family planning issue sa pinas mula sa BBC:
http://www.youtube.com/watch?v=nIYVqkedZ8A&feature=related
isang obserbasyon…
ano ang role/papel ng ama sa buhay ng mahihirap na pamilya?
sa lahat ng diskusyon ng RH na nabasa ko, pati na rin sa docu na naka-link, mistulang walang papel at RESPONSIBILIDAD ang kalalakihan. natural ito, kasi nga ang babae ang nabubuntis. sya ang nagdadala ng lahat ng cost ng pagbubuntis, kaya sa kanya nakapukol ang solusyon…
Bilang lalake, ako’y nadidismaya. Sa wari ko, kailangang palawakin ang papel/responsibilidad ng lalake sa family planning…
March 1, 2009 at 2:26 pm
GabbyD,
Siguro sa diskurso kasi, mas madaling pagtuunan ng pansin ang mga suliraning maaring pagplanuhan at tugunan.
Kung pag-uusapan ang role ng mga lalake – papasok na ang role ng kultura at ang dynamics ng relasyon ng mga lalake at babae. Ngayon sa ganito – pag-uugali na ang talakayan. Mas mahirap baguhin.
Pero mabuti naman at nabanggit mo. :-)
Gayong mabababa raw ang gender gap ng Pilipinas kumpara sa ibang mahirap ding bansa – napakalaki pa rin ng pagkakaiba ng kondisyon ng mga kababaihang may edukasyon at wala.
Ano ba ang tingin ng isang lalake sa kanyang asawa? Kaagapay o Pagmamay-ari?
March 1, 2009 at 4:24 pm
Ate Caff,
Ang iyong tinurang “…bilang isang sambayanang demokratiko at makatarungan,” ay malaking palaisipan para sa akin.
Tunay na sandigan ito ng lipunan, nguni’t umiiral nga ba and tunay na demokrasya, ang katarungan sa ating lipunan?
Di ko nais na buhusan ng kawalang pag-asa ang mga naniniwala sa RH Bill nguni’t ang Simbahang Katoliko ay nagmamatigas na hindi nito matatanggap ang pagbibigay laya sa mga kababaihan na pumili ng paraan nila na kontrolin ang pagbubuntis at ang epekto nito sa sarili nilang kalusugan.
Pero habang walang ampat na lumulobo ang bilang ng mga Pilipino, ang Simbahan nama’y pulitika’t pulitika lamang ang pinagkaka-abalahan.
Ang mga paaralan at pagamutan ng Simbahan ay pawa para sa mga mayayaman lamang, ar sa tingin ko ito ang siyang nagtataguyod ng kontra sa mahirap sa elitismo at kawalang katarungan sa lipunan.
Wala tayong tulak-kabigin sa tiwaling gobyerno at mga bulok na pulitiko.
Sadyang madilim ang pangitain at dito ang pangunahing biktima ay ang mga musmos at ang mga hindi pa isinisilang.
March 1, 2009 at 5:38 pm
pero may tanong pa ako, more on the philosophical level…
sabi mo: “…tulad ng pills at codonm – ay malayang mabibili sa merkado, kung kaya’t ‘di na kailangan pa ng Reproductive Health policy. Ngunit alam nating lahat na ang merkado ay para lamang sa may kakayanang bumili. Ang isang inang kumikita lamang ng singkwenta pesos kada araw ay pipiling bumili ng pagkain…:
OK. kung ganun, bakit hindi isubsidize (ng higit pa) ng govt ang pagkain, imbis na RH commodities. after all, mas importante ang pagkain sa maslow’s needs…
i’m not being facetious here… ano ang philosophical justification ng govt intervention sa pamimigay ng libreng condom vs libreng ibang necessary commodities (na may RH education din)? ty!
March 1, 2009 at 6:26 pm
“Ang bawat bata ay may karapatang ipanganak sa isang malusog na ina. Ngunit araw-araw mahigit sa tatlumpung sanggol ay iniluluwal na ulila. Ang panganganak ay ang pangunahing dahilan ng pagkamatay ng mga babaeng nasa edad ng pag-aanak. Ayon sa Department of health, mahigit sa kalahati ng maternal deaths ay hindi nai-rerehistro. Madali sanang agapan ang ganitong pagkamatay, ngunit ‘di ito mabisang natutugunan dahil sa pagpapabaya ng ating lipunan.
Kayraming mga kababaihan, lalo na sa hanay ng mga walang kakayanan at kapos, ang nanganganak ng walang tulong ng skilled birth attendants tulad ng doktor o midwife. Halos lahat nga mga babae sa pinakamahirap na strata ng Pilipinas ay nagpahayag ng kawalang access sa reproductive health care. Mahigit lamang sa dalawampung porsiyento sa mga mahihirap na komunidad ang nanganganak ng may skilled birth attendant.”
– caffeine sparks
Good observations. Kung accurate ho ang sinulat niyo dito, ito na ang katunayan kung ano talaga ang kailangan ng mga babaeng nasa reproductive age:
* skilled birth attendants
* prenatal care
* childbirth care
* health centers with the necessary facilities and equipment for pregnancy and childbirth care
* education on pregnancy, childbirth and post-natal care
Marami ngang babae ang nakatira sa mga pook na malayo sa health center at ospital, na kung pupunta sila para sa prenatal check-up nila, humigit kumulang sa P100 ang gastos nila para lang sa pamasahe. Ang suliranin na ito ang isa pang maaaring pag-ukulan ng pansin ng pamahalaan. Kung pag-ukulan ng budget ang pag-train ng marami pang birth attendants o pagtayo ng health centers sa rural areas, eh di naging mas responsive pa ang pamahalaan natin sa pangangailangan ng mga pamilya, hindi lang ng mga babae. Malaking bagay iyan dahil mga buong pamilya ang naaapektuhan ano man ang nangyayari sa ina ng tahanan.
Ngunit ang nangyayari ngayon, ang mga mahihirap na naman ang ginagamit na excuse para sa mga problemang ito. Namamatay dahil sa childbirth complications? Huwag nang magbuntis, bigyan ng pills, lagyan ng IUD. Masyadong marami “for our own convenience” (kayo na ang bahalang magpasya kung sino ang tinutukoy na “our”) ang mga mahihirap sa bansa? Tratuhin na parang hindi marunong mag-isip o hindi kakayaning umintindi ng kahulugan ng self-mastery, ng dignidad, ng fertile at infertile periods. Ipatali na lang na parang mga aso’t pusa.
Samantala, tuloy ang buhos ng taxpayers’ money sa mga bulsa ng mga inihalal. At ang problema ng kakulangan sa gamit at proper facilities para sa pregnancy at childbirth services sa mga government hospitals at health centers, at proper training ng mga skilled birth attendants sa buong bansa… kalimutan na. Sisihin ang pagbubuntis para sa mga kakulangan na ito at ang mga babaeng mahihirap na din ang gagawa ng paraan upang lutasin ang mga suliraning ito. At ang mga ebidensya ng masasamang epekto ng pills at IUD sa katawan ng babae, huwag nang pansinin.
Para mas maging epektibo ang campaign para sa RH bill, tratuhin na din nating sakit ang pagbubuntis nang sa gayon ay mas malaki ang posibilidad na ma-classify bilang “essential medicines” ang contraceptives. Kahit na ang kailangan talaga sa mga govt health centers ay mga paracetamol, analgesic, anti-diarrhea, mga vitamins & minerals, kalimutan na natin. Instead, let’s fill every health center with contraceptives.
Ito ba ang katarungan? Ito ba ang makataong pamamaraan na ipinipilit ng mga backers ng House Bill 5043?
March 1, 2009 at 11:41 pm
Hindi lamang edukasyon sa sexualidad ang nagpapaliban ng unang pagtatalik kundi ang edukasyon sumatutal.
Ang RH bill ay dapat tingnan sa larangang ito.
March 2, 2009 at 1:36 am
Ang kabalintunaan sa usaping ito tungkol sa RH Bill ay ang bagay na ipingangalandakan na ito raw ay bagay para sa mga mahihirap at ipatupad sa mga mahihirap sapagka’t ang mga mayayaman naman ay may kakayanang buhayin at palakihin ng wasto ang kanilang mga anak.
Gayong ang mga mahihirap na maga-asawa, kung ang pagbabasihan ko ay ang mga mahihirap sa pinanggalingan kong lugar na nasa ika-pitong bundok ng Timog Luzon, ay naghahangad ng isang dosenang anak upang, kahit papaano, makaahon sila sa pamamagitan man lamang ng maraming anak kapag nagsilaki ay maibsan man lamang ang kanilang kahikahusan sa buhay.
Ano ba ang RH Bill na ito upang pigilin ang kanilang mga munting pangarap?
March 2, 2009 at 5:26 am
Kailangan natin ang Family Planning. Hindi Family
Planting.
Kaysa manganak ka nang manganak. Bakit hindi
dalawa o tatlo lang. Parang mapakaing, mapagpaaral
natin sila.
Kung isang dosena na anak ang gusto nating. Hindi
naman natin mabigyan ng magandang kinabukasan.
Hindi responsible na pag-papamilya iyan.
March 2, 2009 at 4:46 pm
Kumpare kong Karding,
Hindi mo alam ang klase ng buhay sa pinanggalingan kong lugar. Doon, maski isa lang ang anak mo, dahil sa sobrang hirap ng buhay ay hindi rin makakapag-aral, hanggang grade six lang, pero bihira ang gutom sapagka’t maraming camote, saging at kamoteng kahoy.
Kaya, hindi mabibili ang RH Bill doon sa lugar namin.
Siguro Manila boy ka, sorry na lang, baka hindi mo maintindihan ang ibig kong sabihin, heheh.
March 2, 2009 at 6:02 pm
mareng caffeine, sabi mo “Ang Reproductive Health bill ay di dagliang solusyon sa lahat ng suliranin ng ating lipunan, ngunit ito’y isang simula.”
nguni’t ang simula ng RH bill ay dapat siyang nasa hulihan. pa’no tayo magsisimula kung sa kamatayan tayo magsisimula, kung sa pagkitil o pagharang ng walang malay na buhay tayo mag uumpisa.
marami pang solusyon ang maaari nating pag umpisahan, kaso lang ang mga solusyong ito ay nasa kamay ng mga makapangyarihang mapang-api, at sa mga taong may mabuting layunin, nguni’t naghahanap lamang ng quick and dirty solutions sa mga suliranin ng lipunan.
ang pagkitil ng buhay ay kailanma’y hindi solusyon sa mga problema. ano mang relihiyon o teologia ang pinaniniwalaan mo, ang pinagkaisang katotohanan nila ay ang pagiging bahagi ng isang kabuuan ang lahat ng nilalang. ang pagpatay ng isang buhay ay kapinsalaan nating lahat.
maganda ang layunin ng rh bill. maganda ang hangarin mo. nagkakaisa tayo sa mga hangaring ito. magkaisa rin tayo sa paglutas ng mga suliraning panlipunan. sa dami ng problema, hindi tayo pwedeng magkawatak-watak.
salamat.
May 30, 2009 at 9:14 pm
You people are just lucky that you are here because your parents did not use a condom back at the time you were about to be conceived.
If you knew that if you’re gonna die, your soul would be brought to heaven because you didn’t use a condom with your spouse or to hell because you chosed to use one, which are you going to choose?
Think about that.
June 1, 2009 at 8:29 pm
this comment may not be read again but whatever…
—
sunnyday
The RH bill actually has provisions on establishing health care facilities geared towards maternal and child health. In addition, even without the RH bill the DOH has been working double time to increase access and availability of health facilities and services to Filipino women throughout the country. Blame the MDGs for that, I guess.
The RH bill was made because the current government is ignoring the other aspects of women’s health, the reproductive health aspect. Currently, DOH is still pushing with its promotion of Natural Family planning (NFP) methods(a program even members of the DOH themselves don’t believe in) which is “succeeding” as most married women who are doing FP FOR THE FIRST TIME are using them. This is a stark contrast to NON-first time users of FP prefer pills, iuds, ligation and other non-natural methods. This could be explained by first time users learning that NFP don’t work that well so they switch and stay on non-NFP methods because they work better.
Contraceptives are essential (unlike some vitamin and mineral supplements such as Centrum, Ceelin and Cheriffer) because they allow families to fulfill some of their health needs, that is planned pregnancies. Health needs not being confined to freedom from disease or illnesses.
—
bert – you’ll hate me but can I ask where you got your statistic regarding desired fertility rate of people in that part of the country. Looking at the NDHS 2003, though the poor people (4th and 5th) on average generally desire more children compared to the rich (1st and 2nd), they (the poor) are missing their desired fertility rate by one child. This is were the RH bill comes into play. Women (ideally, the couple) should be able to meet their desired fertility rates.
Why are the rich being ignored? One, they are financially capable of supporting their children. Two, they miss their desired fertility by a fraction of a child which for practical reasons means, on average, they meet their desired fertility rates. (Note: The average fertility rates of the rich is 1 to 2 children.)
In addition, that is one opinion of poor people, heck all Filipinos, which should be changed. Children are not supposed to be your way out of poverty or suffering. Ever heard of not treating people as means to some ends but as ends in themselves?
—
GabbyD
Why indeed? Well, food is more costly and too inefficient to subsidize. On an economic standpoint it would be counter-productive. There would be less returns from subsidizing food for all as opposed to subsidizing contraceptives and RH education for all. Gov’t do subsidize food but for only very poor families and malnourished children. Why? Because giving them would be strategic. They get better nourishment, they gain independence from subsidy, they contribute to the economy (in theory at least).
What would subsidizing contraceptives do? Prevent unwanted pregnancies, reduce abortion rates, lower maternal deaths due to abortion.
Prevent unwanted pregnancies, lower number of malnourished children (forgive the jump, ok?), decrease the need for feeding programs, more money for gov’t to put into other places (hopefully not in someone’s pocket)
Prevent unwanted pregnancies, lower population growth, more manageable dependency ratio, increase productivity of workers, increase capability to improve selves instead of just their dependents.
Probably some other things too…